Deurwaarder woordenlijst 2026: incassotermen en begrippen uitgelegd
-
Gids
-
Leestijd: 5 min
-
Incasso
Wie op zoek gaat naar een deurwaarder of incassobureau, krijgt al snel te maken met vakjargon. Betekening, beslag, exploot, ingebrekestelling, verzuim, conservatoir beslag… Deze woorden doen misschien een belletje rinkelen, maar zijn niet altijd even duidelijk. Met de inwerkingtreding van artikel 18 van de Wet kwaliteit incassodienstverlening (Wki) per 1 oktober 2026 (Justis.nl, 2026) en nieuwe begrippen uit het Besluit kwaliteit incassodienstverlening (Bki) is het meer dan ooit de moeite waard om de meest gebruikte incasso- en deurwaarderstermen goed te kennen. In dit artikel verklaren we alle belangrijke begrippen uit de incassosector, overzichtelijk op alfabetische volgorde.

A – D
Aanmaning
Een schriftelijke sommatie van een schuldeiser aan zijn schuldenaar(s) om alsnog een verschuldigd bedrag te betalen binnen een aangegeven termijn. De schuldeiser kan de aanmaning zelf sturen, of dit laten doen door een incassobureau of gerechtsdeurwaarder. Bij aanmaningen aan consumenten geldt de wettelijke verplichting van de 14-dagenbrief: de schuldenaar krijgt na de eerste formele aanmaning minimaal 14 dagen de tijd om te betalen voordat incassokosten in rekening mogen worden gebracht (BW 6:96 lid 6).
Bankbeslag
Een vorm van executoriaal beslag waarbij de gerechtsdeurwaarder – na verkrijging van een executoriale titel – beslag legt op het saldo van de bankrekening(en) van de schuldenaar. De bank is verplicht het beslagen saldo te blokkeren en over te maken aan de schuldeiser. Let op: de schuldenaar heeft altijd recht op een beslagvrije voet – een minimumbedrag dat beschikbaar blijft voor levensonderhoud (Rv art. 475d).
Beslagvrije voet
Het wettelijk minimumsaldo dat de schuldenaar altijd ter beschikking moet blijven – ook bij loonbeslag of bankbeslag. De beslagvrije voet is bedoeld om te voorkomen dat de schuldenaar niet meer in zijn levensonderhoud kan voorzien. Sinds de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (1 januari 2021) wordt de beslagvrije voet automatisch berekend door de Belastingdienst op basis van de inkomensgegevens van de schuldenaar – zonder dat de schuldenaar dit zelf hoeft aan te vragen (Rijksoverheid, 2026).
Betekening
De officiële, door de wet voorgeschreven wijze van mededeling van gerechtelijke stukken aan de schuldenaar (debiteur) door een gerechtsdeurwaarder. Betekening van een dagvaarding of vonnis is verplicht om de wettelijke termijnen te laten ingaan – zoals de termijn voor verzet tegen een verstekvonnis. Betekening geschiedt doorgaans aan het woonadres van de schuldenaar, maar kan ook via het kantoor van de deurwaarder of openbare betekening als de woonplaats onbekend is (Rv art. 45 e.v.).
Conservatoir beslag
Een bewarende beslagmaatregel die vóór een definitieve rechterlijke uitspraak kan worden gelegd – met verlof van de voorzieningenrechter (Rv art. 700). Het doel is de vermogensbestanddelen van de schuldenaar veilig te stellen, zodat de schuldeiser later verhaal kan halen. Conservatoir beslag blokkeert de goederen of het saldo – maar leidt nog niet tot uitwinning. Na het verkrijgen van een executoriale titel wordt het conservatoir beslag automatisch omgezet in executoriaal beslag (Rechtspraak.nl, 2026).
Crediteur
Een andere term voor schuldeiser – degene die een vordering heeft op een andere partij (de schuldenaar of debiteur).
Dagvaarding
Een officieel exploot (ambtelijk stuk) dat door de gerechtsdeurwaarder – op verzoek van de schuldeiser – wordt uitgebracht aan de schuldenaar. De dagvaarding bevat: de namen en adressen van beide partijen, de datum en het tijdstip van de zitting, de rechtbank of het kantongerecht waarbij de zaak wordt aangebracht, de vordering van de schuldeiser en de gronden daarvan. De dagvaarding verplicht de schuldenaar te reageren op de vordering – doet hij dit niet, dan kan verstek worden verleend (Rv art. 78 e.v.).
Debiteur
Een andere term voor schuldenaar – degene die een betalingsverplichting heeft jegens een schuldeiser (crediteur).
E – I
Executie (tenuitvoerlegging)
De daadwerkelijke tenuitvoerlegging van een executoriale titel – het afdwingen van nakoming van een vonnis, beschikking, dwangbevel of notariële akte via de gerechtsdeurwaarder. Executie kan bestaan uit bankbeslag, loonbeslag, beslag op roerende zaken of executoriale verkoop van onroerend goed (Rv art. 430 e.v.).
Executoriale titel
Een document dat de gerechtsdeurwaarder het wettelijke recht geeft om over te gaan tot gedwongen invordering. In Nederland zijn de volgende documenten executoriale titels (Rv art. 430):
- Een vonnis van de kantonrechter of rechtbank.
- Een dwangbevel van de Belastingdienst of een overheidsinstantie.
- Een notariële akte (bijv. een hypotheekakte).
- Een beschikking van de rechter.
- Een Europees betalingsbevel (EU-Verordening 1896/2006).
Exploot
De algemene benaming voor een ambtelijk stuk dat door een gerechtsdeurwaarder wordt opgesteld en uitgereikt. Voorbeelden van exploten zijn: de dagvaarding, de betekening van een vonnis en het beslag. Een exploot dient te voldoen aan de wettelijke vereisten van Rv art. 45 e.v. – inclusief vermelding van de naam en het kantooradres van de deurwaarder, de datum en het tijdstip van uitreiking, en de naam en het adres van de geadresseerde.
Gerechtelijke invordering
De fase van invordering waarbij de rechter betrokken is – in tegenstelling tot de minnelijke (buitengerechtelijke) invordering. Gerechtelijke invordering is alleen mogelijk op basis van een executoriale titel (vonnis, dwangbevel, notariële akte). De gerechtsdeurwaarder voert de executie uit namens de schuldeiser.
Gerechtsdeurwaarder
Een openbaar ambtenaar – benoemd door de Kroon op grond van de Gerechtsdeurwaarderswet (Gdw) – die zijn functie uitoefent als zelfstandige. De gerechtsdeurwaarder heeft een dubbele identiteit: openbaar ambtenaar én vrij beroepsbeoefenaar. Hij brengt dagvaardingen en andere exploten uit, verricht betekeningen, legt beslag, voert ontruimingen uit en begeleidt executoriale verkopen. Alle gerechtsdeurwaarders in Nederland zijn geregistreerd bij de KBvG (Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders) en vallen onder het tuchtrecht van de Kamer voor Gerechtsdeurwaarders (Gdw art. 2).
Hoofdsom
Het oorspronkelijke verschuldigde bedrag – exclusief toeslagen voor gemaakte kosten, buitengerechtelijke incassokosten (BIK) en wettelijke rente. De hoofdsom vormt de basis voor de berekening van de BIK-staffel (Besluit BIK, gewijzigd 1 oktober 2024).
Incassodienstverlener
Definitie conform het Besluit kwaliteit incassodienstverlening (Bki, art. 1.1, 2026): degene die buitengerechtelijke incassowerkzaamheden verricht of aanbiedt voor derden. Incassodienstverleners zijn verplicht geregistreerd te zijn bij Justis op grond van de Wki – met uitzondering van advocaten en gerechtsdeurwaarders die al eigen registers hebben.
Ingebrekestelling
Een schriftelijke aanmaning waarbij de schuldeiser de schuldenaar erop wijst dat hij in verzuim raakt als hij niet binnen een redelijke termijn betaalt of nakomt. De ingebrekestelling vermeldt: de prestatie die gevorderd wordt, de termijn voor nakoming, en de mededeling dat verzuim intreedt bij uitblijven van nakoming. In sommige gevallen treedt verzuim automatisch in – bijv. bij een fatale betalingstermijn in de overeenkomst (BW 6:83). In alle overige gevallen is een expliciete ingebrekestelling vereist (BW 6:82).
L – R
Loonbeslag
Een vorm van executoriaal beslag waarbij de gerechtsdeurwaarder beslag legt op het loon of de uitkering van de schuldenaar. De werkgever of uitkeringsinstantie is verplicht een deel van het loon in te houden en over te maken aan de schuldeiser – tot de vordering is voldaan. De beslagvrije voet beschermt de schuldenaar: een minimuminkomen blijft altijd beschikbaar (Rv art. 475d).
Minnelijke invordering
De fase van invordering waarbij partijen proberen een oplossing te bereiken zonder tussenkomst van de rechter – via aanmaningen, betalingsregelingen of minnelijke schikkingen. Minnelijke invordering kan worden uitgevoerd door de schuldeiser zelf, een incassobureau (Wki-geregistreerd) of een gerechtsdeurwaarder. Pas als de minnelijke fase mislukt, wordt overgegaan tot gerechtelijke invordering.
Proceskostenveroordeling
De verplichting van de verliezende partij in een rechtszaak om de proceskosten van de winnende partij (deels) te vergoeden. In incassozaken worden proceskosten doorgaans toegewezen op basis van het liquidatietarief – een forfaitair bedrag dat lager is dan de werkelijke advocaatkosten (Rv art. 237).
S – Z
Sommatie
Een aanmaning tot betaling – een formeel verzoek van de schuldeiser aan de schuldenaar om een openstaande schuld te voldoen. De term wordt in de praktijk vaak gebruikt als synoniem voor aanmaning.
Verstek
Verstek wordt verleend wanneer de gedaagde (schuldenaar) niet reageert op een dagvaarding of niet verschijnt bij de zitting, terwijl hij wel correct is opgeroepen. De rechter doet dan uitspraak zonder het verweer van de schuldenaar te horen – in de meeste gevallen wordt de eis van de eiser toegewezen. Het resulterende verstekvonnis is een executoriale titel. De schuldenaar kan binnen 4 weken na betekening van het vonnis verzet aantekenen (Rv art. 143) – waarna de zaak opnieuw wordt behandeld (Rechtspraak.nl, 2026).
Verzuim
De situatie waarin de schuldenaar toerekenbaar tekortschiet in de nakoming van zijn betalingsverplichting – nadat de vordering opeisbaar is geworden en aan de vereisten voor ingebrekestelling is voldaan. Gevolgen van verzuim: de schuldeiser mag wettelijke rente vorderen (BW 6:119 / 6:119a), incassokosten in rekening brengen en schadevergoeding eisen. Bij aanhoudend verzuim mag de overeenkomst worden ontbonden (BW 6:265).
Wettelijke rente
De rente die de schuldeiser mag vorderen over het openstaande bedrag vanaf het moment van verzuim. In Nederland gelden twee tarieven (Rijksoverheid, 2026):
- Consumentenrente (BW 6:119): 4,0 % per jaar – van toepassing bij vorderingen op particulieren.
- Handelsrente (BW 6:119a): 10,4 % per jaar (per 1 juli 2026) – van toepassing bij handelstransacties tussen bedrijven.
Wet kwaliteit incassodienstverlening (Wki)
De Wki is op 1 april 2024 in werking getreden en regelt de kwaliteitseisen voor private buitengerechtelijke incassodienstverleners in Nederland. Kernpunten:
- Registratieplicht: Incassodienstverleners zijn verplicht geregistreerd te zijn bij Justis.
- Kwaliteitseisen: Vakbekwaamheid, gedragscode, informatieplicht jegens schuldenaren.
- Artikel 18 Wki (per 1 oktober 2026): Incassokosten aangerekend door niet-geregistreerde bureaus zijn civielrechtelijk niet afdwingbaar (Justis.nl, 2026).
| Term | Korte definitie | Wettelijke basis |
|---|---|---|
| Aanmaning | Schriftelijk verzoek tot betaling | BW 6:96 lid 6 |
| Bankbeslag | Beslag op bankrekening schuldenaar | Rv art. 475 e.v. |
| Beslagvrije voet | Minimuminkomen vrij van beslag | Rv art. 475d / Wet vBVV 2021 |
| Betekening | Officiële kennisgeving door deurwaarder | Rv art. 45 e.v. |
| Conservatoir beslag | Bewarend beslag vóór vonnis | Rv art. 700 |
| Dagvaarding | Officieel exploot om rechtszaak te starten | Rv art. 78 e.v. |
| Executoriale titel | Document voor gedwongen invordering | Rv art. 430 |
| Exploot | Ambtelijk stuk van de deurwaarder | Rv art. 45 e.v. |
| Ingebrekestelling | Formele aanmaning voor verzuim | BW 6:82 |
| Loonbeslag | Beslag op salaris of uitkering | Rv art. 475 e.v. |
| Verstek | Uitspraak bij afwezigheid gedaagde | Rv art. 139 / 143 |
| Verzuim | Toerekenbaar tekortschieten schuldenaar | BW 6:81–83 |
| Wettelijke handelsrente | 10,4 % p.j. bij B2B-vorderingen | BW 6:119a |
| Wettelijke consumentenrente | 4,0 % p.j. bij vorderingen op particulieren | BW 6:119 |
| Wki / art. 18 | Registratieplicht incassobureaus | Wki / Justis 1 okt. 2026 |
Bronnen: Rechtspraak.nl 2026, KBvG.nl / Gdw 2026, Wki / Bki / Justis.nl 1 okt. 2026, BW Boek 6 (art. 81/82/83/96/119/119a/265), Rv (art. 45/78/139/143/430/475/475d/700), Rijksoverheid.nl handelsrente jul. 2026, NVI Incasso Keurmerk 2026 – Stand oktober 2026
Schakel een professioneel incassobureau in voor uw openstaande vorderingen
Wilt u uw openstaande facturen professioneel laten innen door een Wki-geregistreerd incassobureau? Vraag kosteloos en vrijblijvend offertes aan bij meerdere erkende bureaus en vergelijk de beste oplossingen voor uw situatie.