Gerechtelijke invordering 2026: stappen, beslag, beslagvrije voet en faillissement

Als een schuldenaar niet ingaat op een minnelijke invordering – of simpelweg niet reageert – kan een schuldeiser overgaan tot gerechtelijke invordering. Dit is de fase waarbij de rechter betrokken wordt om een executoriale titel (vonnis) te verkrijgen, op basis waarvan de gerechtsdeurwaarder gedwongen kan invorderen via beslag. Laut Rechtspraak.nl (2026) worden jaarlijks ruim 200.000 incassozaken bij de Nederlandse kantonrechter aangebracht – waarvan meer dan 80 % bij verstek wordt toegewezen, omdat de schuldenaar niet reageert. In dit artikel leest u stap voor stap hoe een gerechtelijke invordering in Nederland verloopt, wanneer en hoe beslag mag worden gelegd, en wat er gebeurt als uw debiteur failliet gaat.

Zo verloopt een gerechtelijke invordering via de rechter

Stap 1: ingebrekestelling

Voordat een gerechtelijke procedure kan worden gestart, dient de schuldenaar formeel in gebreke te zijn gesteld. Een advocaat of gerechtsdeurwaarder verstuurt een ingebrekestelling – een schriftelijke aanmaning waarbij de schuldenaar een laatste redelijke termijn krijgt om de schuld te voldoen. Als de schuldenaar niet reageert of weigert te betalen, volgt de dagvaarding. In sommige gevallen treedt verzuim automatisch in – bijv. bij een contractuele fatale betalingstermijn (BW 6:83) – en is een formele ingebrekestelling niet vereist.

Stap 2: dagvaarding

De gerechtsdeurwaarder stelt – op verzoek van de schuldeiser of diens advocaat – een dagvaarding op en brengt deze formeel uit aan de schuldenaar (betekening). De dagvaarding vermeldt: de namen en adressen van beide partijen, de datum en het tijdstip van de zitting, de bevoegde rechter (kantonrechter voor vorderingen t/m € 25.000, rechtbank voor vorderingen daarboven) en de vordering met de gronden daarvan (Rv art. 78 e.v.). De schuldenaar is verplicht te reageren – doet hij dit niet, dan volgt een verstekvonnis.

Stap 3: de zitting en het vonnis

Beide partijen krijgen de gelegenheid hun standpunt toe te lichten – schriftelijk (conclusies) en/of mondeling ter zitting. De schuldenaar mag een advocaat inschakelen om zijn zaak te verdedigen. Als de schuldenaar niet verschijnt, doet de rechter uitspraak bij verstek – in de meeste gevallen wordt de eis van de schuldeiser dan toegewezen. De rechter doet uitspraak in de vorm van een vonnis – de executoriale titel op basis waarvan de deurwaarder kan executeren.

Stap 4: betekening van het vonnis

Na de uitspraak laat de schuldeiser het vonnis door de gerechtsdeurwaarder formeel betekenen aan de schuldenaar. Betekening is verplicht om de wettelijke termijnen te laten ingaan – zoals de termijn voor verzet (4 weken bij verstek) of hoger beroep (3 maanden). Het vonnis krijgt pas executoriale kracht nadat het is betekend (Rv art. 430 lid 3).

Stap 5: verzet of hoger beroep

De schuldenaar die het niet eens is met het vonnis, heeft twee opties:

• Verzet (bij verstek): de schuldenaar kan binnen 4 weken na betekening van het verstekvonnis verzet aantekenen – waarna de zaak opnieuw wordt behandeld (Rv art. 143).
• Hoger beroep (bij vonnis op tegenspraak): de schuldenaar kan binnen 3 maanden na de uitspraak in hoger beroep gaan bij het Gerechtshof (Rv art. 339). Hoger beroep schorst doorgaans de uitvoerbaarheid van het vonnis niet – tenzij de rechter dit anders bepaalt.

Stap 6: bevel tot betaling en executie

Tekent de schuldenaar geen verzet of hoger beroep aan, dan verstuurt de gerechtsdeurwaarder een bevel tot betaling – de laatste formele aanmaning vóór de gedwongen invordering. Als de schuldenaar binnen 2 dagen na betekening van het bevel niet betaalt, mag de deurwaarder direct overgaan tot executoriaal beslag (Rv art. 439). Het bevel tot betaling wordt doorgaans tegelijk met de betekening van het vonnis uitgebracht.

Wanneer is beslag mogelijk?

Beslag kan in twee vormen worden gelegd:

Conservatoir beslag (vóór het vonnis)

Met verlof van de voorzieningenrechter kan de schuldeiser conservatoir (bewarend) beslag leggen – nog vóórdat een vonnis is verkregen. Dit voorkomt dat de schuldenaar zijn vermogen wegmaakt of verbergt vóór de uitspraak. Na het verkrijgen van het vonnis wordt het conservatoir beslag automatisch omgezet in executoriaal beslag (Rv art. 700).

Executoriaal beslag (na het vonnis)

Op basis van de executoriale titel (vonnis, dwangbevel of notariële akte) mag de gerechtsdeurwaarder overgaan tot gedwongen invordering via:

• Bankbeslag: Beslag op het saldo van de bankrekening(en) van de schuldenaar.
• Loonbeslag: Beslag op het salaris van de schuldenaar – de werkgever houdt een deel in en maakt dit over aan de schuldeiser.
• Beslag op uitkering: Beslag op een WW-, WIA-, bijstands- of AOW-uitkering.
• Beslag op roerende zaken: Inventaris, voertuigen, apparatuur e.d.
• Executoriaal beslag op onroerend goed: Woning of bedrijfspand – in uiterste gevallen executoriaal verkocht (Rv art. 555 e.v.).

Wat mag de deurwaarder niet in beslag nemen?

Niet alle goederen mogen in beslag worden genomen. Op grond van Rv art. 447 en 448 zijn de volgende goederen uitgezonderd van beslag (beslagvrije goederen, 2026):

• Bed, beddengoed en kleding van de schuldenaar en zijn gezinsleden.
• Eettafel en stoelen, koelkast, fornuis/kookplaat en wasmachine – voor dagelijks gebruik.
• Verwarmings- en verlichtingsapparatuur die noodzakelijk is.
• Gereedschappen en apparatuur die noodzakelijk zijn voor de uitoefening van het beroep – tot een waarde van € 5.072 (geïndexeerd, 2026).
• Schoolbenodigdheden en studiemateriaal van kinderen.
• Gezelschapsdieren.
• Medische hulpmiddelen die de schuldenaar nodig heeft.

Beslagvrije voet bij loonbeslag en uitkeringsbeslag 2026

Bij loonbeslag en beslag op uitkeringen geldt altijd een beslagvrije voet – een wettelijk minimumbedrag dat de schuldenaar per maand moet overhouden voor zijn levensonderhoud. Sinds de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (Wvbvv, in werking 1 januari 2021) wordt de beslagvrije voet automatisch berekend door de Belastingdienst op basis van de actuele inkomensgegevens van de schuldenaar – de schuldenaar hoeft dit niet meer zelf aan te vragen (Rijksoverheid.nl, 2026).

De beslagvrije voet is gebaseerd op 90 % van de toepasselijke bijstandsnorm (alleenstaande, samenwonende of gezin) en wordt maandelijks geïndexeerd. Indicatieve beslagvrije voet 2026 (Rijksoverheid / NVVK, 2026):

Belangrijk: het bedrag boven de beslagvrije voet is volledig beslagbaar – er is geen vaste staffel meer zoals onder het oude recht. De Belastingdienst communiceert de beslagvrije voet direct aan de werkgever of uitkeringsinstantie die het loonbeslag moet uitvoeren.

Wat te doen als uw debiteur failliet gaat?

Als uw debiteur failliet wordt verklaard door de rechtbank, verliest hij het beheer over al zijn vermogen. Een door de rechtbank aangestelde curator neemt het beheer over en is verantwoordelijk voor de afhandeling van alle schulden. Dit heeft verstrekkende gevolgen voor u als schuldeiser:

• Individueel verhaal is geblokkeerd: Zodra het faillissement is uitgesproken, mag geen enkel individueel beslag meer worden gelegd of worden voortgezet – de curator verdeelt het vermogen over alle schuldeisers (Fw art. 33).
• Aanmelden als schuldeiser: U dient uw vordering aan te melden bij de curator – vóór de verificatievergadering. Doe dit schriftelijk met alle bewijsstukken (facturen, contracten, aanmaningen).
• Preferente vs. concurrente schuldeisers: Schuldeisers met een hypotheek, pandrecht of wettelijk voorrecht (bijv. de Belastingdienst) worden als eerste voldaan. Gewone handelsvorderingen zijn concurrente schulden – zij worden pas voldaan als de preferente schuldeisers zijn betaald.
• Uitbetaling doorgaans laag: Bij de meeste faillissementen ontvangen concurrente schuldeisers weinig tot niets – de boedel is doorgaans uitgeput na betaling van preferente schuldeisers en faillissementskosten.
• Ondersteuning door incassobureau of advocaat: Een incassobureau of gespecialiseerde advocaat kan u begeleiden bij de aanmelding van uw vordering bij de curator en de verdere afhandeling van het faillissement.

Overzicht: gerechtelijke invordering stap voor stap

Bronnen: Rechtspraak.nl 2026, Rv (art. 78/143/339/430/439/447/448/475/475d/555/700), BW 6:82/83, Fw art. 33, Wvbvv (1 jan. 2021), Rijksoverheid.nl beslagvrije voet 2026, NVVK 2026, KBvG 2026 – Stand oktober 2026